Controle en verantwoording

De controlerende rol van de gemeenteraad

 

Publicaties

2021

  • K. Peters & T. Verhelst. (2021). Controle door raadsleden. Een verkenning van de praktijk van controle in gemeenteraden (publieksversie). Universiteit Maastricht.

Hoe kijken raadsleden naar controle? Hoe vullen zij hun controlerende rol in, en in welke context doen zij dat? Wat zijn de effecten van hun controlerende werk? Dergelijke vragen worden zelden in detail en op grote schaal onderzocht. In dit rapport presenteren we de belangrijkste uitkomsten van een enquête onder Nederlandse raadsleden. Het onderzoek laat zien dat raadsleden controle van het bestuur als een belangrijke taak beschouwen. We zien dat controleren door raadsleden niet louter de puur technische, boekhoudkundige bezigheid is die sommigen erin zien. Integendeel. Raadsleden controleren het bestuur in de volle breedte, en hanteren daarbij een breed scala aan beoordelingscriteria. Controle heeft echter ook zonder meer politieke aspecten, wat bijvoorbeeld zichtbaar is in de invloed van de politiek-bestuurlijke verhoudingen in de gemeente op hun rolinvulling.

Hieronder vindt u de publieksversie van het rapport, alsmede een printversie van het publieksrapport.

PublieksversiePublieksversie – print

 

  • K. Peters & T. Verhelst. (2021). De politieke dynamiek van controle. Een verkenning van de praktijk van controle in gemeenteraden. Onderzoeksrapport Universiteit Maastricht.

Hieronder vindt u de uitgebreide, wetenschappelijke versie van het rapport.

Onderzoeksrapport – wetenschappelijk

 

  • Klaartje Peters en Sabine van Zuydam, ‘Decentraal rekenkameronderzoek in Nederland: een overzicht’, BW 2021-2, p. 5-22

In juni 2021 verscheen onder redactie van Klaartje Peters en Sabine van Zuydam (UT) een themanummer van het tijdschrift Bestuurswetenschappen over decentraal rekenkameronderzoek. Sinds de invoering van het dualisme in het lokaal en regionaal bestuur bijna 20 jaar geleden moeten alle gemeenten en provincies een rekenkamer of rekenkamercommissie hebben. Doel van het instrument is om bij te dragen aan de controlerende taak van gemeenteraden en provinciale staten. Wat is daarvan terecht gekomen? In het themanummer wordt een voorlopige balans opgemaakt.

Lees meer

 

  • Klaartje Peters (2021). Presentatie over controlerende taak van de gemeenteraad.

In het kader van de digitale lezingenserie ‘Gezag van de raad’ van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden sprak Klaartje Peters voor en met raadsleden over de controlerende taak van de gemeenteraad. Op basis van de onderzoeksresultaten uit de survey onder raadsleden (zie Publicaties – juli 2021) hield zij de raadsleden voor dat het controleren van het gemeentebestuur enerzijds een zeer politieke bezigheid is die iedere fractie op een andere manier invult, maar dat je soms als coalitie en oppositie nadrukkelijk samen moet optrekken, om zo het gezag en de positie van de raad te versterken.

Lees meer

 

In november 2020 vonden twee digitale bijeenkomsten plaats met een gemengd gezelschap van 20 wetenschappers en praktijkexperts over het thema van controle en verantwoording in het lokaal bestuur. Deze bijeenkomsten vonden plaats in het kader van het onderzoeksproject ‘Versterking positie gemeenteraden’, dat wordt gefinancierd door het Fonds Staatsman Thorbecke van de KNAW. Dat project is een logisch vervolg van onderzoek dat de auteurs van dit verslag in 2018 uitvoerden voor het ministerie van BZK naar de controlerende rol van gemeenteraden. De deelnemers zijn ingegaan op de volgende vraag: ‘’Kunnen en moeten we onderzoeken of gemeenteraden anno 2020 het bestuur van de gemeente goed controleren, en hoe zouden we dat moeten aanpakken?’’. De bijdragen van de 20 wetenschappers en praktijkexperts zijn opgenomen in deze bundel. Deze bijdragen en de gevoerde discussie tijdens de bijeenkomsten vormen de basis voor een beschouwing waarin de opbrengsten worden beschreven en geanalyseerd.

PDF publicatie

2020

  • Peters, K. & Castenmiller, P. (2020). Kaderstellen en controleren door de gemeenteraad: een zware opgave. Bestuurswetenschappen, 74(2), pp. 10-33.

In 2020 leidde het hierboven genoemde onderzoek uit 2019 tot een wetenschappelijke publicatie, die gratis toegankelijk is op de website van het tijdschrift Bestuurswetenschappen.

2019

In 2018 deed Klaartje Peters samen met Peter Castenmiller van de Stichting  Decentraalbestuur.nl onderzoek naar kaderstelling en controle door gemeenteraden. Het onderzoek, waarbij in 10 gemeenten de praktijk werd bestudeerd, werd uitgevoerd in opdracht van het ministerie van BZK. Het bleek een mooie basis voor wat we vanaf 2019 in dit project doen. Het rapport beschrijft de wijze waarop de gemeenteraden gebruik maken van de beschikbare instrumenten voor kaderstelling en controle, en de ondersteuning van de raad. Het rapport laat zien dat een aantal van de belangrijke instrumenten waarover de raad beschikt niet of niet voldoende wordt gebruikt. De onderzoekers zijn van opvatting dat de praktijk van controle en kaderstelling beduidend beter kan, als gemeenteraden beter gebruik maken van bepaalde instrumenten.

 

  • Verhelst, T., de Ceuninck, K., & Peters, K. (2019). De gemeenteraad in Vlaanderen: evoluties en toekomstscenario’s. In H. Reynaert (Ed.), Verrekijkers voor lokale besturen. Een lange(re) termijnvisie?! (pp. 105-131). Vanden Broele. Lokale en provinciale politiek.